KDV tevkifatı bulunan bir işlemde satıcı, faturayı düzenlerken alıcı ise kendi beyan ve ödeme süreçlerini yürütür. Belgedeki tutarlar, işlem türü ve tarafların durumu birbiriyle uyumlu olmalıdır. Tevkifat oranını geçmiş bir faturadan kopyalamak risklidir; uygulama, işlemin niteliğine ve güncel KDV Genel Uygulama Tebliği hükümlerine bağlıdır. Bu nedenle işlem türü kesinleşmeden fatura düzeni veya beyan sınıflandırması varsayımla belirlenmemelidir.
İşlem türünü ve taraf bilgilerini doğrulayın
Hizmet veya mal tesliminin ne olduğunu, alıcının tevkifat sorumlusu sayılıp sayılmadığını ve ilgili işlem grubunun güncel kapsamını kontrol edin. Sözleşme, sipariş ve teslim belgeleri fatura açıklamasıyla tutarlı olsun. İş tek bir sözleşmenin parçaları veya birden fazla faturaya bölünmüş hizmetlerden oluşuyorsa, yalnızca belge başlıklarına bakarak karar vermeyin; işlemin bütününü mali müşavirle inceleyin.
Fatura tutarlarını ayrı gösterin
GİB Tebliği, tevkifata tabi işlemlerde belgede işlem bedeli, hesaplanan KDV, tevkifat oranı ve tutarı ile alıcı ve satıcı bakımından kalan tutarın gösterilmesini öngörür. Fatura programındaki alanların güncel olduğundan emin olun. Fatura, muhasebe kaydı ve banka tahsilatı arasında referans kurun; alıcıdan gelen ödemenin faturadaki tahsil edilecek tutarla uyuşmasını kontrol edin.
Alıcı-satıcı beyan mutabakatı yapın
Alıcı tarafından beyan edilen tutar ile satıcının kayıtlarında izlenen tevkifatlı satış arasında dönem ve tutar uyumu arayın. İade, iptal, fiyat farkı veya kısmi ödeme varsa ilk belgeye bağlantısını saklayın. 1 ve 2 No.lu KDV beyannamelerinin hangi dönemde verileceği ve işlemin iade hakkı doğurup doğurmadığı güncel düzenlemeye göre ayrıca kontrol edilmelidir. Sistem bildirimi veya karşı taraf teyidi, resmi beyanın yerine geçmez.
Tevkifat uygulaması işlem bazında değerlendirilir; oran veya kapsam konusunda bu yazıdan hareketle otomatik karar vermeyin. İlgili Tebliğin güncel bölümünü ve işletmenizin belgelerini birlikte inceleyin.
Düzeltme ve iade belgelerini izleyin
Tevkifatlı işlemde sonradan fiyat farkı, iptal veya iade doğarsa, yeni belgeyi ilk fatura ve karşı tarafın beyan süreciyle ilişkilendirin. İşletme içinde belgeyi düzenleyen çalışan, alıcının teyidi ve muhasebe kaydını yapan kişi arasında bilgi aktarımını açık tutun. Beyan dönemi kapandıktan sonra fark görülürse hangi dönemin etkilendiğini ve düzeltme gerekip gerekmediğini mali müşavirle belirleyin. Tevkifatın işlem türüne göre değiştiğini göz önüne alarak her yeni sözleşme veya hizmet grubu için kapsamı yeniden kontrol edin; benzer isimli işlemlerin otomatik olarak aynı kurala tabi olduğunu varsaymayın.
Örnek kontrol sırası
Satıcı tarafı için önce sözleşme ve işlem türünü doğrulayın, ardından fatura alanlarını ve tahsilat tutarını karşılaştırın. Alıcı tarafı için gelen faturadaki tevkifat bilgilerini, ödeme kaydını ve beyan dönemini kontrol edin. Karşı tarafla tutar uyuşmazlığı varsa, beyan veya ödeme öncesinde dayanak belge üzerinden çözüm arayın. Dönem dosyasına kullanılan Tebliğ sürümünü, alınan uzman kararını ve varsa düzeltme belgelerini ekleyin. Bu iz, benzer işlemin sonraki aylarda aynı koşullarda değerlendirilip değerlendirilmediğini yeniden incelemeyi kolaylaştırır.
Resmî kaynaklar
BRC Mali Müşavirlik
SMMM Rauf Cenk Alat, Ankara genelindeki işletmelere KDV ve muhasebe süreçlerinde destek sunar. 0 544 956 76 26 numarasından ulaşabilir, hizmetlerimizi inceleyebilirsiniz.